Khổng Tử

Các lời dạy của Khổng Tử đã không gây được ảnh hưởng trong thời đại của ông, song Đạo Khổng sau này đã trở nên một triết lý chính thức của Trung Quốc vào thế kỷ thứ hai trước Tây Lịch. Qua nhiều thế kỷ tại Trung Hoa, đạo Khổng đã được khai triển, sửa đổi theo thời đại, tiếp tục duy trì, là triết lý sâu rộng nhất cho tới thế kỷ 20, ảnh hưởng lan rộng qua nhiều quốc gia tại Á Châu.

Nhiều sử gia coi lịch sử bắt đầu từ nhà Hạ (1953–1576 trước Tây lịch), qua nhà Thang (1570–1059 trước TL), tới nhà Chu (1059–221 trước TL). Giai đoạn nhà Chu chia làm 3 thời kỳ: Tây Chu (1052–770 trước TL), Xuân Thu (770–481 trước TL), Chiến Quốc (403–221 trước TL). Đức Khổng Tử ra đời vào thời Xuân Thu.

Cuộc đời của Khổng Tử kể lại chi tiết nhất trong sách Sử ký của Tư Mã Thiên. Ông tổ ba đời của Khổng Tử gốc người nước Tống, dời sang nước Lỗ (Sơn Đông). Thân phụ ông là Thúc Lương Ngột, quan võ, lấy vợ sinh được 9 người con gái, vợ lẽ sau đó sinh 1 người con trai tên Mạnh Bì, khi về già mới lấy bà Nhan Thị và sinh ra Khổng Tử vào mùa đông, tháng 10 năm Canh Tuất, năm thứ 21 đời vua Linh Vương nhà Chu, tức 551 trước TL.Thân phụ mất khi ông 3 tuổi, 19 tuổi ông lập gia đình và nhậm chức Ủy Lại cai quản việc đong thóc. Khổng Tử nghiên cứu về Nho Thuật, chú ý đến lễ nghi và phép tắc các bậc đế vương đời trước. Năm 28–29 tuổi, ông đi Lạc Dương, ông gặp Lão Tử lúc đó là người phụ trách tòa nhà lưu trữ các văn thư cổ ghi chép các biến cố từ thế kỷ thứ 23 trở về sau. Khổng Tử học về Lễ với Lão Tử và về Nhạc với Trành Hoằng. Từ Lạc Dương trở về, học trò theo học ông ngày càng đông. Tuy nhiên, vua nước Lỗ không tin dùng khiến ông bỏ chạy sang nước Tề, tuy nhiên sở dĩ ông đi qua nhiều nước và mong muốn đem cái sở học của mình về trị dân nhằm thuyết phục các bậc vua chúa, nhưng không được chú ý. Tính từ lúc rời nước Lỗ, ông đi quan 14 nước, trở về quê hương vào tuổi 68–484 trước TL. Mặc dù, năm ông 51 tuổi, vua Lỗ mời ông làm quan Trung Đồ Tể, rồi Đại Tư Khấu–Bộ trưởng Tư pháp ngày nay và giúp nước L