Nếp trong

Địa điểm: 59 Hàng Lược, phường Hàng Mã, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội

Thông tin chi tiết:

Trước đây, vào thời Lê, chùa thuộc đất thôn Phủ Từ và thôn Vĩnh Trù, tổng Hậu Túc, huyện Thọ Xương, phủ Phụng Thiên. Thời Nguyễn thuộc tổng Đồng Xuân, sau đổi là phố Hàng Lược.

Lịch sử:

Chùa được xây dựng vào khoảng thế kỷ 19, cùng thời với chùa Phổ Trì cùng phố. Nguyên xưa đây là đình Vĩnh Trù về sau đổi thành đền và sau lại đổi thành chùa. Thời Pháp thuộc có một phụ nữ Việt Nam là vợ của một sĩ quan Pháp xin tu sửa lại chùa thờ Phật, từ đó chùa còn dến ngày nay. Năm 1950 vị sư trụ trì ở đây cũng nhờ sự giúp đỡ của dân phố và phật tử đã trùng tu tam bảo.

Chùa Vĩnh Trù thờ “Tứ vị Hồng Nương”, “Tam toà Thánh Mẫu” và các đức Phật. Về “Tứ vị Hồng Nương”, truyền thuyết cho rằng “Tứ vị” đều là cung phi trong triều nhà Tống (Trung Quốc). Gặp năm nhà Tống bị giặc đánh phá, vua tôi thua chạy. Bốn mẹ con chạy giặc về đến vùng biển, nhờ một nhà sư cứu thoát. Nhà sư thấy bà mẹ là Hoàng phi xinh đẹp nên trêu ghẹo. Bà cự tuyệt, nhà sư xấu hổ đâm đầu xuống biển tự vãn. Bốn mẹ con biết không sống được và cảm ơn nhà sư cứu sống trước đây, cũng nhảy xuống biển chết theo. Xác 4 người trôi dạt tới cửa Càn Hải (Nghệ An). Dân vớt lên chôn cất, lập đền thờ gọi là “Đền Cờn Tứ vị”. Các bà hoá thánh âm phù cho dân. Dân miền sông biển thường đặt ban thờ “Tứ vị” trong khoang thuyền để cầu yên sóng gió. Đời Trần, “Tứ vị” giúp các vua đánh tan giặc Nguyên Mông nên càng thiêng liêng. Có nhiều nơi lập đền thờ “Tứ vị”. Riêng ở Hà Nội dọc sông Hồng và sông Tô có 10 nơi thờ “Tứ vị Hồng Nương”.

Kiến trúc:

Cũng như nhiều ngôi chùa khác, chùa Vĩnh Trù thờ Tam Thế phật đại diện cho 3 000 vị phật trong quá khứ, hiện tại và vị lai; tượng Bồ tát, tượng Quan âm Nam Hải kết ấn chuẩn đề, tượng Cửu Long với Thích ca sơ sinh….

Hiện nay, chùa bao gồm các công trình: cổng tam quan theo kiểu nghi môn, chùa chính với 3 nếp nhà theo hình chữ “Tam”, biểu hiện Thiên - Địa - Nhân. Ở mỗi nếp được làm thoáng, trên có máng che để thoát nước nên toàn bộ chùa được tạo thành một không gian thống nhất. Các nếp nhà làm đầu hồi bít đốc có các bộ vì riêng, trốn toàn bộ cột đứng trên xà đai nên nhà thoáng rộng.

Nền ngoài dùng làm nhà tiếp khách, giữa có ban thờ đặt hai ngai thờ bài vị quan giám sát, dưới còn một ban thờ các quan văn, võ. Chính giữa có y môn rồng chầu hổ phục chạm thủng và bong kênh tạo nên nét sống động của hoa lá.

Nếp giữa là nơi thờ Phật được làm theo kiểu vì giá chiêng, có kẻ ngồi nối với toà bên, kẻ trang trí lá hoá rồng, trong xây bệ thờ đặt tượng Phật.

Nếp trong (hậu cung) với kết cấu kiểu vì giá chiêng chồng rường, được ngăn cách với phía ngoài bằng một cửa võng và 2 cửa ra vào. Toà này thờ “Tứ vị Hồng Nương”, “Tam toà Thánh Mẫu”, tượng Ngọc Hoàng, tượng cô cậu… Bức cửa võng ở đây được trang trí tứ linh, tứ quý và chạm thủng rất tinh tế. Hai bộ cửa được chạm khá kỹ, phần trên chạm thủng các hình mây, lá hoá rồng. Làm nền cho hạnh phúc trường niên là dơi cắn chữ Thọ phủ kim tòng, phía dưới chạm tứ quý… Những nét chạm rất linh hoạt trở thành bức tranh khá đẹp… Trong hậu cung còn có đôi câu đối về “Tứ vị Hồng Nương”:

Hương hoả thiên thu âm dục Tống

Phong ba nhất mộng mặc phù Trần

Dịch nghĩa:

Ngàn năm hương hoả ơn nhờ Tống

Một mộng phong ba vẫn giúp Trần

Chùa Vĩnh Trù còn giữ lại một số di vật như: sắc phong, ngai thờ bài vị, tượng Phật, câu đối… và những đồ đồng đạt giá trị nghệ thuật cao. Chùa Vĩnh Trù trước đây là đền Vĩnh Trù, nằm trong khu phố cổ của kinh thành Thăng Long, bên bờ phía đông của sông Tô Lịch. Thời Nguyễn, đây là nơi tập trung các nhà sản xuất lược chải đầu. Cuối thể kỷ XIX trở thành chợ Hoa ngày tế. Trong những ngày Hà Nội kháng chiến chống thực dân Pháp, phố Hàng Lược là giới tuyến phía tây của Liên khu I. Chùa Vĩnh Trù được chọn làm cơ sở của cuộc chiến đấu, là nơi diễn ra đánh phá ác liệt, và cũng là địa điểm cứu thương bệnh binh…

Chùa Vĩnh Trù có quy mô kiến trúc không lớn, song vẫn mang đủ dáng dấp kiến trúc cổ truyền của người Việt. Sự kết hợp thờ tự giữa đạo Phật và những thuyết về Thánh cũng là hiện tượng thường thấy ở một số di tích lịch sử - văn hoá của Hà Nội.

Chùa Vĩnh Trù là ngôi chùa nhỏ nhưng với số tượng có giá trị nghệ thuật và nhất là tấm bia kỷ niệm các liệt sĩ thời kỳ đầu kháng chiến chống Pháp được quân khu thủ đô và lãnh đạo thành phó đặt ở đây là một địa điểm lịch sử.

Chùa đã được Bộ Văn hóa và thông tin (nay là Bộ VH,TT&DL) xếp hạng di tích kiến trúc, nghệ thuật ngày 25.1.1994.

Nguồn: thanglong.cinet.vn