Bạch Mã

Địa điểm: 76 Hàng Buồm, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội

Thông tin chi tiết:

Bạch Mã nằm ở phường Hàng Buồm, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội.

Đền Bạch Mã được xây dựng từ thế kỷ 9 để thờ thần Long Đỗ - vị thần gốc của Hà Nội cổ. Năm 1010, khi Lý Thái Tổ dời đô từ Hoa Lư ra Thăng Long, định đắp thành nhưng nhiều lần thành đắp lên lại bị sụp đổ. Vua cho người cầu khấn ở đền thờ thần Long Đỗ thì thấy một con ngựa trắng từ đền đi ra. Vua lần theo vết chân ngựa, vẽ đồ án xây thành, thành mới đứng vững. Tạ ơn thần linh trợ giúp, vua bèn tôn phong thần Long Đỗ làm “Quốc đô Định bang Thành Hoàng Đại Vương” - Thành hoàng của kinh thành Thăng Long và cho gọi tên ngôi đền thờ thần là “Bạch Mã linh từ” (đền thiêng ngựa trắng).

Đền Bạch Mã được tu bổ lớn vào năm cuối thế kỷ 17, đến năm 1839 lại được tu bổ thêm. Kiến trúc đền còn lưu lại hiện nay chủ yếu mang phong cách nghệ thuật thời Nguyễn (thế kỷ 19), nhưng được sắp xếp lại theo cấu trúc Tam nguyên đồng hóa - tức là thêm điện thờ Phật và Mẫu.

Đền có qui mô kiến trúc lớn, quay theo hướng Nam, gồm có nghi môn,phương đình, đại bái, thiêu hương, cung cấm và nhà hội đồng ở phía sau. Các mục hạng này được bố trí theo chiều dọc, trong một không gian khép kín, được bao phủ bằng các mái vòm hình mai cua. Kết cấu kiến trúc của đền là toàn bộ khung nhà gỗ với hệ thống cột gỗ lim lớn, các bộ vì đỡ mái được làm kiểu "giá chiêng chồng rường con nhị". Trên các cốn gỗ, xà lách, xà ngang, các vì chồng rường đều có nhiều mảng trang trí với các đề tài phong phú và nét trạm chắc, khỏe. Trong đền còn lưu giữ nhiều di vật cổ có giá trị như: bia đá, sắc phong, kiệu thờ, hạc thờ, đôi phỗng.

Đền Bạch Mã được xếp hạng Di tích lịch sử - văn hóa cấp Quốc Gia năm 1986.