Nhân vật - Địa danh

Lý Chiêu Hoàng

Tượng thờ Lý Chiêu Hoàng ở đền Rồng, Bắc Ninh.

Lý Chiêu Hoàng (1218-1278), là vị Hoàng đế thứ 9 và là cuối cùng của nhà Lý (Việt Nam) từ năm 1224 đến năm 1225, bà là nữ hoàng duy nhất trong lịch sử Việt Nam.

Năm 1225, sau khi nhường ngôi cho chồng là Trần Cảnh - tức Trần Thái Tông, bà trở thành Hoàng hậu của ông cho đến khi bị phế truất vào năm 1237. Sau năm 1258, bà tái giá lấy Lê Phụ Trần, một viên tướng có công cứu giúp Trần Thái Tông

Sau khi nhường ngôi, Lý Chiêu Hoàng được phong Chiêu Thánh hoàng hậu. Bà chung sống với chồng gần 10 năm, tình cảm khá sâu sắc, được Trần Cảnh, bấy giờ là Trần Thái Tông yêu thương.

Năm 1233, Chiêu Thánh hoàng hậu hạ sinh ra thái tử Trần Trịnh, nhưng thái tử chết ngay sau khi sinh không lâu. Từ đó, bà không thể sinh ra người con nào được nữa.

Trần Thủ Độ lo sợ huyết thống hoàng gia bị đứt đoạn, nên ép Trần Cảnh phải bỏ Chiêu Thánh để lấy chị dâu là Thuận Thiên công chúa đương đang có thai 3 tháng. Trần Cảnh lúc đầu phản đối, bỏ ngôi vua lên chùa Phù Vân ở Quảng Yên. Trần Thủ Độ vừa dỗ vừa gây sức ép, cuối cùng cũng phải chịu nghe theo. Vì chuyện này mà trong nội cung có xích mích. Chiêu Thánh sau đó bị phế ngôi, Thuận Thiên được lập làm Thuận Thiên hoàng hậu .

Năm 1258, sau kháng chiến chống quân Nguyên lần thứ nhất, vua Trần Thái Tông lại đem Chiêu Thánh gả cho Lê Phụ Trần.

Bà sống với Lê Phụ Trần được 20 năm, sinh ra con trai là thượng vị hầu Tông, con gái là Ứng Thụy công chúa Khuê. Sách Đại Việt Sử ký Toàn thư của nhà Hậu Lê chê trách nặng lời việc vua Trần Thái Tông mang bà là vợ cũ gả cho Lê Phụ Trần là bầy tôi.

Đầu năm 1278, bà về thăm quê Cổ Pháp (Bắc Ninh). Tháng 3 âm lịch năm đó, bà mất, thọ 61 tuổi.

Tương truyền khi qua đời, tóc bà vẫn đen nhánh, môi vẫn đỏ như son, má vẫn tươi như hoa đào. Bà được táng ở bìa rừng Báng, phía tây Thọ Lăng Thiên Đức. Bà được người đời sau lập đền thờ, gọi là Long miếu (đền Rồng). Sở dĩ Chiêu Hoàng không được thờ chung tại đền Đô mà phải thờ riêng vì bà là người bị xem là có tội với dòng họ Lý khi để mất nhà Lý.

Đền thờ của bà hiện nay tại Đình Bảng, thị xã Từ Sơn, (tỉnh Bắc Ninh), còn gọi là Đền Rồng. Tháng 1 năm 2009, đền được nhà nước Việt Nam công nhận là di tích lịch sử cấp tỉnh. Tháng 4 năm 2009, đền đã bị đập bể hoàn toàn để chuẩn bị xây dựng mới, gây đau lòng cho người dân